Tadeusz Różewicz (1921-2014)

Gazetka poświęcona Tadeuszowi Różewiczowi

9 października przypada 100. rocznica urodzin Tadeusza Różewicza. Ten ceniony literat został patronem roku 2021, dlatego też w placówce
przy ul. Prusa utworzona została gazetka,
która ma przybliżyć młodzieży sylwetkę tego
poety i pisarza.

Tadeusz Różewicz urodził się 9 października
1921 r. w Radomsku. Jest to polski poeta, dramaturg, prozaik  i scenarzysta, członek Wydziału VI Twórczości Artystycznej Polskiej Akademii Umiejętności. Za­szcze­pio­ną mi­łość
do li­te­ra­tu­ry za­wdzię­cza star­sze­mu bra­tu,
Sta­ni­sła­wo­wi, któ­ry od naj­młod­szych lat
mo­ty­wo­wał przy­szłe­go po­etę do zgłę­bia­nia
li­te­ra­tu­ry i wspól­ne­go czy­ta­nia. To wła­śnie z jego
in­spi­ra­cji pu­bli­ko­wał pierw­sze utwo­ry już jako
na­sto­la­tek w cza­so­pi­smach „Pod zna­kiem Ma­rii”  czy „Czer­wo­ne tar­cze”.

W 1945 Różewicz mieszkał w Częstochowie, współtworząc środowisko inteligenckie w tym mieście. 8 lipca debiutował w miejscowym piśmie
literacko-artystycznym „Głos narodu” satyrycznym wierszem „Figa z Unry”.  Różewicz poznał Juliana Przybosia w redakcji czołowego tygodnika literackiego „Odrodzenie”. Zainteresowany młodym poetą Przyboś czym prędzej ściągnął
go do Krakowa. Tam Tadeusz zdał maturę i został studentem historii sztuki
na Uniwersytecie Jagiellońskim, jednak studiów nie ukończył. Wszedł do grupy młodej Neoawangardy Krakowskiej. Przyjaźnił się z takimi postaciami polskiej kultury jak Tadeusz Kantor, Jerzy Nowosielski, Kazimierz Mikulski, Andrzej Wróblewski, Andrzej Wajda.                                                                                             Różewicz za­przy­jaź­nio­ny z Ta­de­uszem Bo­row­skim pró­bo­wał  uciec z nim z kra­ju. Scep­tycz­nie na­sta­wie­ni 
do ko­mu­ni­stycz­nej pro­pa­gan­dy sta­ra­li się o wy­jazd
za gra­ni­cę; osta­tecz­nie uda­ło mu się ulo­ko­wać w Ber­li­nie, a na­stęp­nie
w Bu­da­peszcie. Po­wró­ciw­szy do Pol­ski Ró­że­wicz osiadł w Gli­wi­cach, ma­jąc
za­miar od­ciąć się od li­te­rac­kie­go świat­ka. Poślubił Wiesławę Kozłowską.
W Gliwicach urodzili się ich synowie: Kamil (1950) i
Jan (1953).
W 1960 roku na fali zmian po śmier­ci Sta­li­na, od­wil­ży go­muł­kow­skiej
i debiu­tów ko­lej­nych zdol­nych mło­dych twór­ców, Różewicz na­pi­sał
dra­mat „Kartoteka”,
wpro­wa­dza­jąc in­no­wa­cyj­ny na pol­skie wa­run­ki te­atr
ab­sur­du.

Wychowankowie czytają gazetkę

Od 1968 do śmierci Różewicz mieszkał we Wrocławiu. Był członkiem Stowarzyszenia Pisarzy Polskich.

W po­ło­wie lat sie­dem­dzie­sią­tych był wy­mie­nia­ny jako głów­ny kan­dy­dat do Na­gro­dy
No­bla w ka­te­go­rii li­te­ra­tu­ry. Ta­de­usz Ró­że­wicz był wie­lo­krot­nie na­gra­dza­ny za swo­je dzie­ła, w 1999 roku otrzy­mał Na­gro­dę Li­te­rac­ką Nike za pu­bli­ka­cję „Matka odchodzi”.

W 2008, po wydaniu tomu poetyckiego „Nauka chodzenia, Różewicz otrzymał Europejską Nagrodę Literacką w Strasburgu, następnie jako pierwszy został uhonorowany Silesiusem– wrocławską nagrodą poetycką literatury środkowoeuropejskiej i wschodniej. Pojawiły się również tomy „Druga strona medalu” i „Kup kota w worku”.

Poezja Różewicza wyraża tragizm osamotnionej jednostki, zagubionej w powojennym świecie zdominowanym przez widmo masowej śmierci, okrucieństwa, obojętności
i cywilizacyjnego uniformizmu. Jest to twórczość osoby okaleczonej  i porażonej okrucieństwem wojny. Bohater jego wierszy jest osobowością zagrożoną dezintegracją
i powszechnym chaosem. W wierszach „Przepaść” i „Koncert życzeń” pisze o prostych uczuciach, o podstawowych wartościach: życzliwości, dobroci, przywiązaniu do miejsca urodzenia.

Od strony formalnej, poezja Różewicza jest kontynuacją tradycji awangardy. W jego dorobku przeważają wiersze wolne i wiersze zdaniowe, których budowę Tadeusz Drewnowski określa jako kubistyczną – każda strofa jest osobnym klockiem odrębnym zarówno znaczeniowo, jak i kompozycyjnie.

Dramat stworzony przez Różewicza to całkowicie odrębna koncepcja teatru. Można tutaj dopatrywać się wpływów awangardy paryskiej (Samuel BeckettEugène Ionesco), jednak teatr ten jest autobiograficzny i posiada silne wpływy tradycji polskiej. Teatr Różewicza jest teatrem realistycznym, fragmentarycznym, poetyckim i teatrem absurdu. Różewicz zmarł 24 kwiet­nia 2014 roku we Wro­cła­wiu.

                                                                                                                                             Wychowawca Małgorzata Gorzelak